Apex na torze wyścigowym to punkt zakrętu, w którym samochód znajduje się najbliżej jego wewnętrznej krawędzi, zwykle tarki. Nie jest jednak wyłącznie miejscem, w które trzeba „trafić”. Wyznacza moment rozpoczęcia prostowania kierownicy i przejścia do mocniejszego przyspieszania. Dlatego właściwy apex pomaga przede wszystkim uzyskać wysoką prędkość na wyjściu z zakrętu.
Czym jest apex?
Apex, nazywany też wierzchołkiem zakrętu, to punkt na trajektorii, w którym pojazd przejeżdża najbliżej wewnętrznej krawędzi łuku. Na torze może znajdować się tuż przy tarce, ale nie zawsze oznacza to fizyczne najechanie na ten element.
W praktyce apex jest punktem zwrotnym dynamiki auta. Przed nim kierowca zwykle hamuje i zwiększa skręt, a po jego minięciu zaczyna stopniowo odkręcać kierownicę. Im szybciej można zmniejszyć kąt skrętu, tym wcześniej da się wykorzystać przyczepność opon do przyspieszania.
Apex geometryczny i sportowy – czym się różnią?
Nie istnieje jedna właściwa linia przejazdu przez każdy zakręt. Wybór apexu zależy od promienia łuku, widoczności wyjścia, stanu nawierzchni oraz tego, czy ważniejsza jest prędkość w środku zakrętu, czy na następującej po nim prostej.
| Cecha | Apex geometryczny | Apex sportowy (późny) |
|---|---|---|
| Cel | Maksymalizacja promienia i prędkości w łuku | Maksymalizacja prędkości na wyjściu |
| Tor przejazdu | Szeroki, z wcześniejszym zacieśnieniem zakrętu | Ciaśniejsze wejście i późniejsze dojście do wewnętrznej krawędzi |
| Prędkość w zakręcie | Zwykle wyższa | Zwykle nieco niższa przed apexem |
| Moment dodania gazu | Późniejszy, jeśli auto długo pozostaje w skręcie | Wcześniejszy dzięki szybszemu prostowaniu kierownicy |
| Zastosowanie | Łagodne i szerokie zakręty o stałym promieniu | Ostre zakręty, szczególnie gdy za nimi znajduje się prosta |
Apex geometryczny prowadzi po możliwie szerokim łuku. W zakręcie o stałym promieniu przypada mniej więcej w połowie łuku. Większy promień ogranicza siłę odśrodkową działającą na samochód, więc pozwala utrzymać wysoką prędkość przy mniejszym obciążeniu opon.
Apex sportowy, nazywany również późnym lub wyścigowym, znajduje się dalej w zakręcie. Kierowca skręca później i często wjeżdża w łuk z nieco mniejszą prędkością, ale szybciej kieruje auto ku wyjściu. To daje możliwość wcześniejszego otwarcia przepustnicy, zwłaszcza gdy za zakrętem czeka długa prosta.
Dlaczego wybór apexu wpływa na prędkość?
Opony mają ograniczoną przyczepność. W czasie skręcania wykorzystują ją do zmiany kierunku, a podczas przyspieszania muszą przekazać na nawierzchnię siłę napędową. Im większy skręt i przeciążenie boczne, tym mniej przyczepności zostaje na dodawanie gazu.
Właśnie dlatego prostowanie kierownicy jest tak ważne. Gdy samochód zaczyna kierować się ku wyjściu, maleje zapotrzebowanie na przyczepność boczną. Można wtedy stopniowo zwiększać nacisk na pedał przyspieszenia. Późny apex ułatwia ten proces, ponieważ skraca odcinek, na którym auto pozostaje mocno skręcone po rozpoczęciu przyspieszania.
Przy wyborze linii znaczenie mają trzy powiązane czynniki:
- Siła odśrodkowa – rośnie przy wyższej prędkości i mniejszym promieniu skrętu.
- Dostępna przyczepność – musi zostać podzielona między skręcanie, hamowanie i przyspieszanie.
- Możliwość wcześniejszego otwarcia przepustnicy – zależy od tego, jak szybko można zacząć prostować kierownicę.
Zbyt wczesny apex w ostrym zakręcie często powoduje, że auto zacieśnia tor jazdy za wcześnie. Kierowca musi wtedy długo utrzymywać duży skręt albo zaczyna dodawać gazu, zanim samochód będzie ustawiony na wyjście. Może to wywołać podsterowność, czyli wypychanie przodu auta na zewnątrz zakrętu.
Jak prawidłowo pokonać apex?
Najpierw trzeba rozpoznać charakter zakrętu. Jeśli wyjście jest szerokie, dobrze widoczne i prowadzi na długą prostą, późny apex zwykle pozwala lepiej wykorzystać moc samochodu. W łagodnym zakręcie o stałym promieniu korzystniejszy może być apex geometryczny, który umożliwia płynny przejazd po szerokim łuku.
Patrz w głąb zakrętu, a nie tuż przed maskę. Wzrok pomaga wcześniej ocenić, czy łuk się zacieśnia, gdzie znajduje się wyjście i kiedy można rozpocząć prostowanie kierownicy. Na torze ucz się linii stopniowo, bez natychmiastowego szukania limitu. Najpierw powtarzalność i płynność, dopiero później zwiększanie tempa.
Na drodze publicznej apex powinien być wyraźnie bardziej zachowawczy niż na torze. Przy wewnętrznej krawędzi mogą znajdować się piasek, błoto, śnieg, dziury albo uszkodzony asfalt. Ograniczona widoczność dodatkowo utrudnia ocenę sytuacji za zakrętem. Nie należy więc prowadzić auta „na tarce” ani wykorzystywać całej szerokości jezdni, jeśli wiąże się to z ryzykiem kolizji.
Ekspercka rada: na torze szukasz apexu, który pozwoli szybciej wyjść z zakrętu. Na drodze publicznej wybierasz taki tor, który zostawia margines na nieprzewidziane zagrożenia i nie wymaga jazdy na granicy przyczepności.
Najlepiej traktować apex jako narzędzie zarządzania dynamiką pojazdu, a nie cel sam w sobie. Dobrze wybrany punkt pozwala wcześniej odkręcić kierownicę, odzyskać część przyczepności i płynnie zwiększyć gaz. To właśnie prędkość na wyjściu, a nie efektowne wejście w zakręt, najczęściej decyduje o jakości całego przejazdu.
