Jak liczy się ranking UEFA? Zasady tworzenia zestawienia

Ranking UEFA to system matematyczny, który wpływa na liczbę miejsc przyznawanych federacji oraz na rozstawienie klubów w losowaniach. Od sezonu 2024/25 faza grupowa została zastąpiona fazą ligową, ale podstawowa zasada pozostała taka sama: wyniki meczów, bonusy i dorobek z pięciu sezonów tworzą współczynniki krajowe oraz klubowe.

Jak działa punktacja za mecze?

Od fazy ligowej wzwyż zwycięstwo daje 2 punkty, a remis 1 punkt. W eliminacjach obowiązuje połowa tej wartości, czyli 1 punkt za wygraną i 0,5 punktu za remis. Dotyczy to spotkań w Lidze Mistrzów, Lidze Europy i Lidze Konferencji.

Wynik rozstrzygnięty rzutami karnymi nie jest traktowany jako zwycięstwo w rozumieniu rankingu. Liczy się rezultat po regulaminowym czasie gry i dogrywce. Jeżeli dwumecz pierwotnie zaplanowany jako spotkanie u siebie i rewanż zostanie skrócony do jednego meczu, stosuje się odrębny przelicznik: 3 punkty za wygraną, 2 za remis i 1 za porażkę. W eliminacjach wartości te są dzielone przez 2.

Za co przyznawane są bonusy?

W nowym formacie każda z trzech głównych rozgrywek ma fazę ligową z 36 zespołami. Po jej zakończeniu miejsca 1–8 dają bezpośredni awans do 1/8 finału, zespoły z miejsc 9–24 grają w barażu, a kluby z pozycji 25–36 odpadają. Za miejsce w tabeli UEFA przyznaje bonusy zależne od rozgrywek.

Bonusy za miejsce są stopniowane. W praktyce im wyższa pozycja, tym większy dodatek do punktów zdobytych za wyniki. UEFA stosuje też minimalny dorobek za udział w fazie ligowej. W Lidze Europy wynosi on 3 punkty, a w Lidze Konferencji 2,5 punktu. Nie są one automatycznie dodawane do punktów meczowych. Działają jako minimum, więc klub otrzymuje wyrównanie tylko wtedy, gdy jego rzeczywisty dorobek jest niższy.

Za awans do kolejnych rund pucharowych przyznaje się następujące bonusy:

W eliminacjach dodatkowe bonusy za osiągniętą rundę dotyczą przede wszystkim Ligi Konferencji. Wynoszą 1 punkt za odpadnięcie w pierwszej rundzie, 1,5 punktu w drugiej, 2 punkty w trzeciej i 2,5 punktu w rundzie play-off. Te wartości nie sumują się. W Lidze Mistrzów i Lidze Europy kluby odpadające z eliminacji przechodzą do niższych rozgrywek, dlatego system rozlicza ich dorobek w dalszej rywalizacji.

Jak oblicza się ranking krajowy?

Najpierw UEFA sumuje punkty zdobyte przez wszystkie kluby z danej federacji w jednym sezonie. Następnie wynik dzieli przez liczbę klubów tego kraju, które rozpoczęły udział w europejskich pucharach. Tak powstaje sezonowy współczynnik krajowy.

Współczynnik 5-letni to suma współczynników sezonowych z pięciu kolejnych sezonów. Na tej podstawie ustala się kolejność federacji oraz liczbę miejsc w Lidze Mistrzów, Lidze Europy i Lidze Konferencji.

Ranking krajowy działa z rocznym opóźnieniem. Zestawienie po sezonie 2022/23 decydowało o podziale miejsc w sezonie 2024/25. Dzięki temu federacje znają przydział miejsc przed rozpoczęciem kolejnych rozgrywek, a nie dopiero po ich starcie.

Na wynik kraju wpływa więc każdy uczestnik. Dobry występ jednego klubu podnosi współczynnik federacji, ale liczba zdobytych punktów jest dzielona przez wszystkich zgłoszonych reprezentantów. To odróżnia ranking krajowy od klubowego.

Jak liczy się ranking klubowy?

Współczynnik klubowy jest sumą punktów wywalczonych przez konkretny zespół w pięciu sezonach. Uwzględnia wyniki meczów od fazy ligowej, bonusy za miejsce i awans oraz określone bonusy za udział w eliminacjach Ligi Konferencji.

Ważny wyjątek dotyczy eliminacji. Punkty za wyniki meczów w kwalifikacjach nie są dodawane do indywidualnego dorobku klubu. Trafiają do rankingu krajowego. Również mecze rundy barażowej między fazą ligową a 1/8 finału dają punkty krajowi, lecz nie zwiększają współczynnika klubowego.

Jeżeli klub ma mniej punktów niż 20% pięcioletniego współczynnika swojej federacji, UEFA przyznaje mu właśnie tę wartość jako minimum. Przykładowo, gdy współczynnik kraju wynosi 25,375, 20% to 5,075 punktu. Klub z niższym własnym dorobkiem zostanie sklasyfikowany co najmniej na poziomie 5,075.

Zasada ta oznacza, że klub nie zaczyna z całkowicie zerowym dorobkiem tylko dlatego, że wcześniej rzadko występował w Europie. Współczynnik klubowy jest więc wyższą z dwóch wartości:

• Suma punktów zdobytych przez klub w pięciu sezonach.
• 20% pięcioletniego współczynnika federacji.

Ranking klubowy aktualizuje się po kolejnych rundach i obowiązuje bez rocznego opóźnienia. Służy do rozstawiania zespołów w eliminacjach oraz do tworzenia koszyków w fazie ligowej. W fazie pucharowej o rozstawieniu decyduje przede wszystkim miejsce zajęte w tabeli fazy ligowej.

Co dzieje się przy równej liczbie punktów?

Jeżeli dwa lub więcej zespołów kończy fazę ligową z takim samym dorobkiem, UEFA stosuje kolejne kryteria w ustalonej kolejności:

1. Różnica bramek.
2. Liczba zdobytych bramek.
3. Liczba zdobytych bramek na wyjeździe.
4. Liczba zwycięstw.
5. Liczba zwycięstw na wyjeździe.
6. Suma punktów zdobytych przez przeciwników.
7. Łączna różnica bramek przeciwników.
8. Łączna liczba bramek zdobytych przez przeciwników.
9. Mniejsza liczba punktów dyscyplinarnych.
10. Wyższy współczynnik klubowy.

Jak ranking wpływa na losowania?

W eliminacjach współczynnik klubowy dzieli zespoły na rozstawione i nierozstawione. Kluby rozstawione nie powinny trafiać na siebie, a losowanie odbywa się w zawężonych grupach. Od sezonu 2024/25 losowanie fazy ligowej ma charakter komputerowy. W Lidze Mistrzów i Lidze Europy zespoły są podzielone na cztery koszyki, a w Lidze Konferencji na sześć.

Współczynnik pomaga więc przede wszystkim przed fazą ligową. Po jej zakończeniu większe znaczenie ma pozycja w tabeli, ponieważ to ona wyznacza ścieżkę w barażu i fazie pucharowej.

Najważniejsze rozróżnienie jest proste: ranking krajowy powstaje ze średniej punktów wszystkich klubów i decyduje o liczbie miejsc dla federacji, a ranking klubowy opiera się na dorobku konkretnego zespołu i wpływa na jego rozstawienie.