Testy F1 były dla Roberta Kubicy czymś więcej niż sprawdzianem szybkości. W 2005 roku otworzyły mu drogę do królowej sportów motorowych, a po wypadku i kilku latach przerwy stały się narzędziem odbudowy formy oraz pracy nad rozwojem bolidów. To właśnie podczas testów Renault i Williamsa zespoły oceniały nie tylko jego tempo, lecz także precyzję uwag technicznych.
Pierwszy przełom – test Renault R25 w 2005 roku
Robert Kubica po raz pierwszy poprowadził samochód Formuły 1 1 grudnia 2005 roku na torze w Barcelonie. Test Renault R25 był nagrodą za zdobycie mistrzostwa World Series by Renault. Polak dostał do dyspozycji ówczesny bolid mistrzowskiego zespołu i w ciągu pół dnia przejechał 41 okrążeń.
Sam fakt otrzymania takiej szansy nie był jeszcze zapowiedzią kariery w F1. O znaczeniu tego dnia zdecydował sposób, w jaki Kubica pracował za kierownicą. Nie ograniczył się do szybkiego przejazdu. Szybko przyswoił procedury, panował nad samochodem i przekazywał inżynierom uwagi typowe dla znacznie bardziej doświadczonego kierowcy.
Pat Symonds, ówczesny szef inżynierii Renault, wspominał później, że Kubica był nie tylko ekstremalnie szybki, ale też niezwykle spokojny w samochodzie. Według niego Polak miał pełną kontrolę nad tym, co działo się z bolidem, a szybka jazda wyglądała tak, jakby nie wymagała od niego nadzwyczajnego wysiłku.
Największe wrażenie zrobiło na inżynierach połączenie szybkości, spokoju i kontroli nad samochodem – właśnie te cechy odróżniały Kubicę od kierowcy, który dostał jedynie nagrodowy przejazd.
Po tym teście BMW Sauber zatrudniło Kubicę jako kierowcę testowego i trzeciego kierowcę, bez konieczności sprawdzania go we własnym bolidzie. W 2006 roku Polak zadebiutował w wyścigu F1, a test Renault R25 stał się jednym z najważniejszych punktów przejścia z niższych serii do pełnoprawnej kariery w mistrzostwach świata.
Powrót do F1 – testy Renault w 2017 roku
Po wypadku w rajdzie Ronde di Andora w 2011 roku Kubica musiał odbudować sprawność prawej ręki i wrócić do regularnej jazdy. Przez kilka lat startował głównie w rajdach i innych seriach wyścigowych, ale jego celem pozostawała możliwość ponownego prowadzenia bolidu jednomiejscowego.
W 2017 roku testy F1 pozwoliły sprawdzić, czy powrót jest realny nie tylko mentalnie, ale też fizycznie. Istotne było przy tym rozróżnienie między jazdą starym samochodem podczas prywatnego testu a prowadzeniem współczesnego bolidu w oficjalnej sesji testowej. Pierwszy przejazd dawał kierowcy możliwość oswojenia się z samochodem. Kolejne miały odpowiedzieć na pytanie, czy Kubica może pracować na poziomie wymaganym przez zespół.
| Data | Tor | Zespół i bolid | Cel testu | Wniosek |
|---|---|---|---|---|
| 7 czerwca 2017 | Ricardo Tormo w Walencji | Renault E20 | Pierwsza jazda bolidem F1 po 2315 dniach | 115 okrążeń i potwierdzenie, że Kubica może przejechać pełny program testowy |
| 12 lipca 2017 | Paul Ricard | Renault E20 | Sprawdzenie tempa i obciążenia fizycznego | Ponad 500 km bez oznak zmęczenia |
| 1–2 sierpnia 2017 | Hungaroring | Renault R.S.17 | Oficjalny test współczesnego bolidu i opon | 142 okrążenia, czwarty czas dnia i wartościowy feedback dla zespołu |
| 11 października 2017 | Silverstone | Williams FW36 | Prywatna ocena Kubicy przez Williamsa | Udany test, którego szczegółowych danych zespół nie opublikował |
| 28–29 listopada 2017 | Abu Zabi | Williams FW-40 | Test opon Pirelli i ocena kierowcy w tegorocznym bolidzie | 100 okrążeń pierwszego dnia, a następnie najlepszy czas Williamsa w dwudniowej sesji |
W Walencji Kubica przejechał 115 okrążeń samochodem Renault E20 z 2012 roku. Był to prywatny test, ale jego znaczenie wykraczało poza symboliczny powrót. Polak sprawdził, jak reaguje organizm, jak radzi sobie z procedurami i czy ograniczenia fizyczne wpływają na prowadzenie samochodu.
Miesiąc później na Paul Ricard pokonał ponad 500 kilometrów. Po tej sesji mówił, że wątpliwości dotyczące jego możliwości fizycznych w dużej mierze zniknęły. Zastrzegał jednak, że do pełnej oceny potrzebna jest jazda aktualnym bolidem, ponieważ samochody nowej generacji różniły się od maszyn, które prowadził przed przerwą.
Najważniejszym sprawdzianem był oficjalny test na Hungaroringu. Kubica poprowadził Renault R.S.17, czyli samochód odpowiadający aktualnej generacji bolidów. Przejechał 142 okrążenia i uzyskał czwarty czas w całej sesji, 1:18.572. Nie chodziło wyłącznie o wynik w tabeli. Zespół otrzymał dane dotyczące pracy opon, zachowania samochodu i możliwości kierowcy podczas długiego programu.
Alan Permane, dyrektor sportowy Renault, podkreślał, że Kubica znakomicie poradził sobie z powrotem po sześciu latach. Zwracał uwagę na jego dojrzałość oraz jakość komentarzy. Dla zespołu był to sygnał, że Polak nadal potrafi analizować zachowanie samochodu i przekładać odczucia z kokpitu na informacje przydatne inżynierom.
Williams i rola kierowcy rozwojowego w 2018 roku
Po testach Renault Kubica związał się z Williamsem jako kierowca rezerwowy i rozwojowy. Ta funkcja różniła się od roli kierowcy wyścigowego. Nie polegała przede wszystkim na walce o pozycję w kwalifikacjach. Jej istotą było wykonywanie programu przygotowanego przez inżynierów, porównywanie konfiguracji samochodu i dostarczanie danych potrzebnych do rozwoju Williamsa FW-41.
W 2018 roku Kubica uczestniczył w przedsezonowych testach w Barcelonie, sezonowej sesji na tym torze, testach Pirelli na Silverstone i Hungaroringu, a także w treningach FP1 przed Grand Prix Hiszpanii i Austrii. W tych przejazdach czas okrążenia często miał mniejsze znaczenie niż powtarzalność, reakcja na zmiany ustawień i jakość informacji przekazywanych zespołowi.
Najważniejsze elementy jego pracy w Williamsie obejmowały:
- Barcelona – przejazdy porównawcze i praca nad zachowaniem FW-41 w trudnych warunkach. Kubica pokonał 48 okrążeń podczas pierwszej sesji oraz 73 okrążenia podczas drugiej.
- FP1 w Barcelonie – oficjalny powrót do weekendu F1 po ponad siedmiu latach. Kubica przejechał łącznie 22 okrążenia i uzyskał najlepszy czas spośród kierowców Williamsa tego dnia.
- FP1 w Austrii – realizacja programu obejmującego ekstremalne ustawienia samochodu i zbieranie danych aerodynamicznych, a nie przygotowanie do szybkiego pojedynczego okrążenia.
- Testy Hungaroringu – 103 okrążenia i praca nad aerodynamiką, oponami oraz rozwiązaniami przeznaczonymi także dla kolejnego sezonu.
- Abu Zabi – testy opon Pirelli oraz analiza ich zachowania przed sezonem 2019. Kubica przejechał łącznie 71 okrążeń w dwudniowej sesji.
W testach sezonowych na Hungaroringu Kubica uzyskał czas 1:18.451 i szóste miejsce w klasyfikacji dnia. Ważniejszy od samej pozycji był jednak zakres programu. Zespół sprawdzał rozwiązania aerodynamiczne i opony, a część przejazdów odbywała się na długim dystansie.
Właśnie tutaj widać różnicę między kierowcą wyścigowym a testowym. Kierowca wyścigowy może potrzebować maksymalizować wynik w ograniczonym czasie. Kierowca rozwojowy często musi poświęcić szybkie okrążenie na przejazd z aparaturą pomiarową, test nietypowej konfiguracji albo serię powtarzalnych prób. Kubica potrafił pracować w takim trybie, nawet gdy samochód był trudny w prowadzeniu.
Dlaczego Kubica był ceniony jako kierowca testowy?
Największą wartością Kubicy nie była sama szybkość. W Formule 1 szybki kierowca jest punktem wyjścia, ale zespół potrzebuje także kogoś, kto potrafi wyjaśnić, dlaczego samochód zachowuje się w określony sposób i co należy sprawdzić w następnej konfiguracji.
Kubica wyróżniał się zdolnością rozdzielania problemów. Mógł opisać, czy trudność wynika z balansu aerodynamicznego, pracy opon, ustawień zawieszenia czy zachowania samochodu w konkretnym typie zakrętu. Taki feedback pomaga inżynierom połączyć dane z telemetrii z odczuciami kierowcy.
Podczas pracy dla Williamsa często wykonywał przejazdy, które nie miały wyglądać efektownie w tabeli wyników. W FP1 w Austrii zespół sprawdzał skrajne ustawienia, a w Barcelonie porównywano różne elementy aerodynamiczne. Kubica nie oceniał tych sesji przez pryzmat pozycji, tylko przez to, czy udało się zebrać informacje potrzebne w fabryce.
Jego doświadczenie było szczególnie cenne dla zespołu znajdującego się w trudnej sytuacji technicznej. Paddy Lowe i Rob Smedley podkreślali profesjonalizm, wiedzę oraz jakość uwag Polaka. Claire Williams zwracała uwagę na jego inteligentny sposób przekazywania informacji inżynierom. Świeże spojrzenie kierowcy, który znał samochody F1 z wcześniejszej epoki, pozwalało porównywać problemy FW-41 z innymi generacjami bolidów.
W testach nie zawsze wygrywa ten, kto jest najszybszy. Dla zespołu równie ważne jest to, czy kierowca potrafi wykonać zaplanowany program i wskazać przyczynę problemu.
Do najważniejszych cech Kubicy jako kierowcy testowego należały:
- precyzyjne opisywanie zachowania samochodu w różnych fazach zakrętu,
- umiejętność zachowania koncentracji podczas długich i powtarzalnych przejazdów,
- swoboda pracy z inżynierami oraz rozumienie zależności między ustawieniami a zachowaniem bolidu,
- gotowość do jazdy w konfiguracjach, które nie służyły poprawie czasu okrążenia,
- doświadczenie pozwalające porównywać różne generacje samochodów i opon.
W tym kontekście testy Renault z 2017 roku były podstawą do zdobycia roli w Williamsie. Najpierw Kubica musiał udowodnić, że może bezpiecznie i szybko prowadzić współczesny bolid. Później jego zadaniem stało się wykorzystanie tego doświadczenia do pomocy zespołowi w rozwoju samochodu. Ostatecznie w listopadzie 2018 roku Williams ogłosił go kierowcą wyścigowym na sezon 2019.
Znaczenie testów w karierze Kubicy
Historia testów F1 Roberta Kubicy ma dwa wyraźne etapy. W 2005 roku test Renault R25 pokazał inżynierom, że młody kierowca z Polski ma talent, szybkość i dojrzałość techniczną potrzebne w Formule 1. Po 2011 roku testy pełniły inną funkcję. Stały się dowodem, że po ciężkim wypadku Kubica może wrócić do bolidu, pracować na wymagającym poziomie i odzyskać miejsce w padoku.
Nie każdy przejazd miał rangę oficjalnego sprawdzianu. Prywatny test starego samochodu, test opon Pirelli, sezonowa sesja na torze i trening FP1 to różne formy pracy. Łączyło je jednak to, że Kubica traktował je profesjonalnie i potrafił zamienić czas spędzony w kokpicie na informacje przydatne zespołowi.
Dlatego jego testy są ważne nie tylko jako część drogi powrotnej do F1. Pokazują także, jak wiedza techniczna, doświadczenie i jakość feedbacku mogą budować pozycję kierowcy nawet wtedy, gdy nie uczestniczy on w każdym wyścigu.
Artykuł opiera się na materiałach historycznych dotyczących testów Formuły 1 i nie obejmuje bieżących zmian w składach zespołów ani aktualnych harmonogramów sezonu.
