Od sezonu 2025 PGE Ekstraliga nie korzysta już z sześciozespołowego systemu fazy finałowej ani z „lucky losera”. Po 14 rundach rundy zasadniczej tabela dzieli się na dwie grupy: miejsca 1–4 trafiają do play-off, a zespoły z pozycji 5–8 rywalizują w play-down o utrzymanie. W obu fazach drużyna z pierwszego miejsca w danej grupie wybiera półfinałowego przeciwnika.
Jak wygląda obecny system rozgrywek PGE Ekstraligi?
Runda zasadnicza odbywa się w formule każdy z każdym, z meczem i rewanżem. Po jej zakończeniu zespoły są dzielone według zajętych miejsc. Czołowa czwórka walczy o medale w fazie play-off, natomiast drużyny z miejsc 5–8 przechodzą do play-down, gdzie stawką jest utrzymanie w najwyższej klasie rozgrywkowej.
To oznacza odejście od rozwiązania stosowanego w latach 2022–2024, gdy w części finałowej uczestniczyło sześć drużyn, a do kolejnej rundy mógł awansować tak zwany szczęśliwy przegrany. Od 2025 roku każda drużyna z PGE Ekstraligi bierze udział w jednej z dwóch faz finałowych.
Jak przebiega faza play-off?
W play-off uczestniczą zespoły sklasyfikowane po rundzie zasadniczej na miejscach 1–4. Zwycięzca rundy zasadniczej, czyli drużyna z pierwszej pozycji, otrzymuje prawo wyboru przeciwnika w półfinale spośród ekip z miejsc 3. i 4. Drugi półfinał tworzą pozostałe dwa zespoły.
Półfinały są rozgrywane jako dwumecze. Pierwsze spotkanie odbywa się na torze drużyny niżej sklasyfikowanej po rundzie zasadniczej, a rewanż organizuje zespół rozstawiony wyżej. O awansie decyduje wynik całego dwumeczu zgodnie z regulaminem rozgrywek.
Przebieg fazy play-off można ująć w kilku etapach:
- Najwyżej sklasyfikowana drużyna wybiera rywala spośród zespołów z miejsc 3. i 4.
- Pozostałe dwie drużyny tworzą drugą parę półfinałową.
- Zwycięzcy dwumeczów awansują do wielkiego finału.
- Przegrani półfinałów rozgrywają dwumecz o brązowy medal.
Mecz o trzecie miejsce obowiązuje w PGE Ekstralidze. To jedna z różnic względem Metalkas 2. Ekstraligi, w której przegrani półfinałów nie rywalizują o brąz.
Na czym polega faza play-down i baraże?
W fazie play-down startują drużyny z miejsc 5–8. Zespół z piątej pozycji wybiera przeciwnika spośród ekip sklasyfikowanych na miejscach 7. i 8. Pozostałe dwie drużyny tworzą drugą parę. Także tutaj rywalizacja odbywa się w formie dwumeczów, a wyżej sklasyfikowany zespół po rundzie zasadniczej jest gospodarzem rewanżu.
Wynik tej części sezonu ma następujące konsekwencje:
- zwycięzcy obu dwumeczów zajmują końcowo miejsca 5. i 6.,
- przegrani dwumeczów spotykają się w bezpośredniej walce o uniknięcie spadku,
- przegrany tego pojedynku zajmuje 8. miejsce i spada z PGE Ekstraligi,
- zespół sklasyfikowany na 7. miejscu przystępuje do barażu o utrzymanie.
Baraż jest rozgrywany między 7. drużyną PGE Ekstraligi po fazie play-down a 2. zespołem Metalkas 2. Ekstraligi. Zwycięzca pozostaje lub awansuje do najwyższej ligi, a przegrany rywalizuje w kolejnym sezonie na niższym poziomie. To odrębna rywalizacja od play-down, dlatego nie należy utożsamiać jej z pojedynkiem drużyn z miejsc 7. i 8. w PGE Ekstralidze.
PGE Ekstraliga a Metalkas 2. Ekstraliga – najważniejsze różnice
Podział na play-off i play-down jest wspólny dla obu zawodowych lig żużlowych. Różnice dotyczą przede wszystkim meczu o trzecie miejsce oraz baraży z niższą klasą rozgrywkową.
| Cecha | PGE Ekstraliga | Metalkas 2. Ekstraliga |
|---|---|---|
| Uczestnicy play-off | Miejsca 1–4 | Miejsca 1–4 |
| Uczestnicy play-down | Miejsca 5–8 | Miejsca 5–8 |
| Mecz o 3. miejsce | Tak | Nie |
| Baraż z inną ligą | 7. miejsce PGE kontra 2. miejsce Metalkas 2. Ekstraligi | Brak barażu z Krajową Ligą Żużlową |
| Liczba meczów w całym sezonie | 70 | 68 |
W Metalkas 2. Ekstralidze przegrany rywalizacji o utrzymanie spada do Krajowej Ligi Żużlowej. Nie otrzymuje już dodatkowej szansy w barażu. Właśnie brak tego spotkania oraz brak meczu o brąz powodują różnicę w liczbie meczów między obiema ligami.
Jak formalnie wybiera się przeciwnika?
Wybór rywali przez drużyny z pierwszych i piątych miejsc odbywa się podczas specjalnego wydania magazynu CANAL+ Sport. Uczestniczą w nim upoważnieni przez kluby trenerzy lub dyrektorzy sportowi. Magazyn jest planowany na dzień po zakończeniu 14. rundy.
Jeżeli wszystkie mecze rundy zasadniczej nie zostaną rozegrane w terminie kalendarzowym, magazyn nie jest przeprowadzany. W takim przypadku klub przekazuje pisemną informację o wyborze przeciwnika, podpisaną przez upoważnioną osobę, najpóźniej do godziny 12:00 następnego dnia po rozegraniu ostatniego spotkania rundy zasadniczej. Informacja zostaje następnie opublikowana w komunikacie Speedway Ekstraligi.
W praktyce nowy format jest prostszy od systemu obowiązującego do 2024 roku, ale pozostawia zespołom z miejsc 1. i 5. realny wpływ na kształt półfinałowych par.
