Najszybszym torem żużlowym w Polsce, według zestawienia średnich prędkości w PGE Ekstralidze, jest Leszno – zawodnicy osiągają tam średnio 85,12 km/h. Dalej plasują się Grudziądz i Lublin. O szybkości nie decyduje jednak sama długość owalu, lecz połączenie długości prostych, promienia łuków, nachylenia i przygotowania nawierzchni.
Co decyduje o szybkości toru żużlowego?
Szybkość toru najlepiej opisuje średnia prędkość przejazdu okrążenia. To parametr obliczany na podstawie dystansu pokonanego przez zawodnika i czasu przejazdu. Długi tor nie musi więc być szybki, a krótki owal może pozwalać na dynamiczną jazdę, jeśli ma łagodne łuki i korzystną linię przejazdu.
Na szybkim torze zawodnik może dłużej utrzymywać motocykl w niemal wyprostowanej pozycji. Wymaga to mniejszego kontrowania maszyny w łuku, dzięki czemu motocykl traci mniej prędkości. Na ciasnych łukach trzeba mocniej zawracać, a to obniża średnią z całego okrążenia.
Najszybsze tory w PGE Ekstralidze
Poniższy ranking opiera się na średnich prędkościach przejazdu uzyskanych dla torów PGE Ekstraligi. Różnica między pierwszym a ostatnim miejscem przekracza 3 km/h, choć dla kibica na trybunach może być trudna do zauważenia.
| Tor | Średnia prędkość (km/h) |
|---|---|
| Leszno | 85,12 |
| Grudziądz | 84,73 |
| Lublin | 84,41 |
| Zielona Góra | 83,47 |
| Częstochowa | 83,11 |
| Wrocław | 83,10 |
| Rybnik | 81,87 |
| Gorzów | 81,68 |
Leszno zajmuje pierwsze miejsce dzięki łagodnym, pochylonym łukom. Korzystna linia jazdy przebiega blisko krawężnika lub do połowy szerokości toru, dlatego zawodnik nie musi wykonywać gwałtownych korekt i może utrzymywać wysoką prędkość.
W Grudziądzu znaczenie mają długie proste. Tor jest stosunkowo wąski, a szybka ścieżka przebiega blisko bandy. W niektórych fragmentach zawodnik może oprzeć tylnym kołem o ogrodzenie i przejechać łuk z motocyklem ustawionym bardziej prosto. Lublin również korzysta z długich prostych, a optymalna linia nie wymaga dużej utraty prędkości w pierwszym łuku.
Gorzów zamyka zestawienie nie dlatego, że tor jest krótki, lecz przede wszystkim z powodu ostrych łuków. Szczególnie drugi łuk wymaga mocnego kontrowania motocykla. Rybnik ma inną charakterystykę, ale jego średnią obniżało twarde przygotowanie nawierzchni.
Szybkość a widowiskowość – dlaczego to nie to samo?
Wysoka średnia prędkość nie gwarantuje dużej liczby wyprzedzeń. Tor może pozwalać na bardzo szybkie pokonywanie okrążeń, ale jednocześnie mieć jedną dominującą ścieżkę jazdy. Wtedy zawodnicy jadą niemal „gęsiego”, a kolejność ustalona po starcie jest trudna do zmiany.
O atrakcyjności wyścigów często decyduje zróżnicowanie przyczepności. Gdy krawężnik jest bardziej śliski, a zewnętrzna część toru zapewnia lepsze trzymanie, zawodnicy mogą wybierać różne linie. Taką charakterystykę przypisuje się między innymi torom we Wrocławiu i Częstochowie, które nie należą do najszybszych w rankingu, ale sprzyjają mijankom.
Na szybkość i przebieg wyścigu wpływają przede wszystkim:
- Długość prostych – dłuższy odcinek pozwala dłużej rozpędzać motocykl.
- Promień łuków – łagodny łuk ogranicza utratę prędkości, a ciasny wymusza mocniejsze kontrowanie.
- Nachylenie toru – odpowiednie pochylenie ułatwia utrzymanie wybranej linii przejazdu.
- Rodzaj nawierzchni – twarda nawierzchnia może zmniejszać przyczepność i ograniczać możliwość zmiany ścieżki.
- Zmienność przyczepności – różnice między krawężnikiem, środkiem i zewnętrzną częścią toru tworzą dodatkowe warianty jazdy.
Dlatego długość toru nie jest równoznaczna z jego szybkością ani widowiskowością. W PGE Ekstralidze najdłuższy owal znajduje się w Lublinie i mierzy 382 metry, ale to Leszno osiąga najwyższą średnią prędkość. Z kolei krótszy tor może oferować więcej mijanek, jeśli jego geometria i nawierzchnia pozwalają na jazdę kilkoma ścieżkami.
Długości torów żużlowych w Polsce
Zestawienie pokazuje fizyczne długości torów ujętych w danych dla polskich lig. Są to wartości techniczne, które mogą się zmieniać po przebudowie obiektu, dlatego nie należy traktować ich jako samodzielnego rankingu szybkości.
| Tor | Długość (m) |
|---|---|
| Częstochowa | 373 |
| Gdańsk | 349 |
| Gniezno | 344 |
| Gorzów | 329 |
| Grudziądz | 355 |
| Bydgoszcz | 348 |
| Kraków | 389 |
| Krosno | 396 |
| Leszno | 339 |
| Lublin | 382 |
| Łódź | 321 |
| Opole | 321 |
| Ostrów Wielkopolski | 372 |
| Piła | 349 |
| Poznań | 366 |
| Rawicz | 330 |
| Rybnik | 359 |
| Rzeszów | 392 |
| Świętochłowice | 373 |
| Tarnów | 392 |
| Toruń – Motoarena | 318 |
| Wrocław | 352 |
| Zielona Góra | 334 |
Najkrótszy nie oznacza najwolniejszy, a najdłuższy nie oznacza najszybszy. O wyniku decyduje przede wszystkim to, jak geometria pozwala wykorzystać długość prostych i jak nawierzchnia reaguje na ustawienia motocykla.