Spalony w piłce nożnej ocenia się w momencie zagrania piłki przez współpartnera, a nie wtedy, gdy adresat podania ją otrzymuje. Liczy się ułamek sekundy, w którym piłka zostaje kopnięta lub dotknięta przez podającego. Jeżeli zawodnik był wtedy na pozycji spalonej i później aktywnie uczestniczył w akcji, sędzia może odgwizdać przewinienie.
Co to jest pozycja spalona?
Zgodnie z Przepisami Gry IFAB zawodnik znajduje się na pozycji spalonej, gdy w chwili zagrania piłki przez współpartnera jest na połowie przeciwnika i jednocześnie spełnia pozostałe warunki dotyczące położenia względem piłki oraz przedostatniego zawodnika drużyny broniącej.
Przedostatni zawodnik jest punktem odniesienia dla linii spalonego. Nie musi nim być obrońca ani bramkarz. Przy ocenie bierze się pod uwagę tę część ciała, którą można legalnie zagrać piłkę. Ręce i dłonie zawodników, także bramkarza, nie są uwzględniane.
Pozycja spalonego występuje wtedy, gdy wszystkie poniższe warunki są spełnione:
- Zawodnik znajduje się na połowie boiska należącej do przeciwnika. Linia środkowa nie należy do połowy przeciwnika.
- Jest bliżej linii bramkowej przeciwnika niż piłka.
- Jest bliżej linii bramkowej przeciwnika niż przedostatni zawodnik drużyny przeciwnej.
- Do oceny nie wlicza się położenia rąk ani dłoni.
Jeżeli zawodnik jest na tej samej wysokości co przedostatni przeciwnik albo znajduje się na tej samej wysokości co piłka, nie zajmuje pozycji spalonej. Sama pozycja nie oznacza jeszcze przewinienia.
Kiedy pozycja spalona staje się przewinieniem?
Zawodnik może znajdować się na pozycji spalonej, ale gra nie musi zostać przerwana. Przewinienie pojawia się dopiero wtedy, gdy bierze on aktywny udział w grze. Ocena nadal odnosi się do momentu zagrania piłki przez współpartnera, choć aktywność może nastąpić chwilę później.
Aktywny udział może polegać na następujących działaniach:
- Dotknięciu lub zagraniu piłki po podaniu albo innym zagraniu współpartnera.
- Przeszkadzaniu przeciwnikowi, na przykład przez zasłanianie mu pola widzenia lub utrudnianie zagrania piłki.
- Walczeniu z przeciwnikiem o piłkę, gdy zawodnik wpływa na jego możliwość wykonania zagrania.
- Odniesieniu korzyści z pozycji spalonej, między innymi po odbiciu piłki od słupka, poprzeczki lub przeciwnika.
Najczęstszy błąd polega na ocenianiu miejsca, w którym napastnik przyjął piłkę. To nie ten moment decyduje o spalonym. Przykładowo zawodnik może wystartować zza linii obrony już po podaniu i legalnie dojść do piłki, jeśli w chwili zagrania nie znajdował się na pozycji spalonej. W odwrotnej sytuacji późniejsze cofnięcie się do piłki nie anuluje pozycji spalonej z momentu podania.
Kiedy spalony nie obowiązuje?
Przepis o spalonym nie ma zastosowania w kilku jasno określonych sytuacjach. Najważniejsze wyjątki przedstawia tabela:
| Sytuacja | Czy obowiązuje spalony? |
|---|---|
| Rzut z autu | Nie |
| Rzut rożny | Nie |
| Rzut od bramki | Nie |
| Zawodnik na własnej połowie | Nie |
Własna połowa obejmuje także linię środkową. Oznacza to, że zawodnik stojący na tej linii nie znajduje się jeszcze na połowie przeciwnika. Pozycję spaloną ocenia się dopiero po bezpośrednim zagraniu piłki przez współpartnera, dlatego wymienione stałe fragmenty gry nie tworzą spalonego w momencie pierwszego podania.
Dlaczego moment podania ma takie znaczenie?
Reguła pozwala ocenić, czy zawodnik uzyskał przewagę dzięki wcześniejszemu ustawieniu za linią obrony. Drużyna broniąca może więc utrzymywać linię i wykorzystać tak zwaną pułapkę ofsajdową, czyli skoordynowane wyjście obrońców do przodu przed zagraniem przeciwnika.
W praktyce sędzia asystent, a w rozgrywkach korzystających z wideoweryfikacji także VAR, sprawdza dwa elementy: moment zagrania piłki oraz położenie zawodnika względem piłki i przedostatniego przeciwnika. Dopiero później analizuje, czy zawodnik rzeczywiście aktywnie uczestniczył w akcji.
Najkrócej: spalony „zaczyna się” w momencie podania, ale przewinienie istnieje dopiero wtedy, gdy zawodnik z pozycji spalonej wpływa na grę. Ta zasada wymusza precyzyjne podania, synchronizację ruchów napastników i utrzymywanie przez obrońców dobrze ustawionej linii.
