Bandy na torze żużlowym to system bezpieczeństwa, a nie zwykłe ogrodzenie. Nowoczesne bandy pneumatyczne składają się z dmuchanych segmentów, które pochłaniają część energii uderzenia podczas upadku zawodnika. Dzięki temu zmniejszają ryzyko poważnych obrażeń, zwłaszcza przy kontakcie z zewnętrzną krawędzią toru.
Czym są bandy pneumatyczne?
Banda pneumatyczna tworzy elastyczną barierę ustawioną wokół toru. Jej segmenty wykonuje się z wytrzymałego, często ognioodpornego PVC, a następnie wypełnia powietrzem za pomocą dmuchaw. W chwili uderzenia konstrukcja ugina się i rozprasza część energii kinetycznej, zamiast przekazywać ją bezpośrednio na ciało żużlowca.
To zasadnicza różnica w porównaniu z dawnymi rozwiązaniami. Wcześniej tory zabezpieczały drewniane bandy, nazywane „dechami”, albo siatki ogrodzeniowe. Były one sztywne i mogły powodować bardzo groźne obrażenia. Elastyczna banda pneumatyczna ma ograniczać skutki kontaktu z barierą, dlatego jest traktowana jako element ochrony zawodników.
Dlaczego bandy są niezbędne?
Na torze żużlowym zawodnik porusza się bez hamulców, często w dużym poślizgu i blisko innych motocykli. Upadek może zakończyć się uderzeniem w bandę, więc jej konstrukcja ma bezpośredni wpływ na poziom bezpieczeństwa zawodów. Najważniejsze funkcje współczesnego systemu to:
- Amortyzacja uderzenia – powietrzne segmenty odkształcają się i pochłaniają część energii upadku.
- Ograniczenie ryzyka ciężkich urazów – elastyczna bariera zmniejsza obciążenia działające na ciało, w tym na kręgosłup.
- Spełnienie wymogów sportowych – certyfikowane bandy są jednym z warunków dopuszczenia obiektu do organizacji zawodów.
Wymagania dotyczące zabezpieczeń określają regulaminy FIM, czyli Międzynarodowej Federacji Motocyklowej, oraz PZM. W zależności od rangi zawodów stosowane rozwiązanie musi mieć właściwą homologację. Bez wymaganych, zatwierdzonych zabezpieczeń stadion może nie otrzymać licencji na przeprowadzenie zawodów.
Skąd wzięły się nowoczesne bandy?
Rozwój dmuchanych band wiąże się z Tonym Briggsem, byłym żużlowcem, który po poważnym wypadku i złamaniu kręgosłupa zajął się poprawą bezpieczeństwa na torach. Opracowane przez niego rozwiązanie, znane jako „No Pain Barriers”, zaczęto stosować na torach żużlowych w Polsce od 2006 roku.
Obecnie bandy pneumatyczne są światowym standardem. Ich obecność nie wynika wyłącznie z modernizacji stadionu, lecz z konieczności ograniczania skutków wypadków i spełnienia regulaminowych warunków organizacji zawodów.
