Najlepsi żużlowcy świata wszech czasów to nie tylko zdobywcy największej liczby tytułów. W rankingu liczą się także regularność, poziom rywalizacji, styl jazdy oraz wpływ na rozwój speedwaya. Na pierwszym miejscu umieszczam Tony’ego Rickardssona, choć Bartosz Zmarzlik ma realną szansę zmienić tę kolejność.
Ranking TOP 10 legend światowego żużla
Zestawienie jest subiektywne, ale opiera się przede wszystkim na medalach Indywidualnych Mistrzostw Świata, sukcesach drużynowych i osiągnięciach w cyklu Speedway Grand Prix. Medale indywidualne traktuję jako najważniejszy punkt odniesienia, natomiast styl jazdy i znaczenie dla dyscypliny pomagają rozstrzygać miejsca przy zbliżonych dorobkach.
Poniższa tabela pokazuje bilans medali indywidualnych i drużynowych mistrzostw świata. W przypadku starszych zawodników dane dotyczą także czasów, gdy rywalizacja o tytuł odbywała się w jednodniowym finale.
| Miejsce | Zawodnik | Medale indywidualne | Medale drużynowe |
|---|---|---|---|
| 1 | Tony Rickardsson | 6–3–2 | 3–4–4 |
| 2 | Hans Nielsen | 4–6–2 | 11–4–3 |
| 3 | Ivan Mauger | 6–3–1 | 4–2–1 |
| 4 | Bartosz Zmarzlik | 6–2–1 | 3–4–1 |
| 5 | Ove Fundin | 5–3–3 | 6–3–1 |
| 6 | Jason Crump | 3–5–2 | 3–4–1 |
| 7 | Greg Hancock | 4–2–3 | 3–0–4 |
| 8 | Barry Briggs | 4–3–3 | 2–3–4 |
| 9 | Nicki Pedersen | 3–1–1 | 4–4–4 |
| 10 | Tomasz Gollob | 1–2–4 | 6–4–0 |
Układ medali w tabeli podano w kolejności złoto–srebro–brąz.
-
Tony Rickardsson
Sześć złotych, trzy srebrne i dwa brązowe medale IMŚ dają Szwedowi najwyższy indywidualny dorobek w historii. Rickardsson był kompletnym zawodnikiem, potrafił wygrywać starty, ale równie dobrze radził sobie w walce na dystansie. W epoce Grand Prix rywalizował z Hansem Nielsenem, Gregiem Hancockiem, Tomaszem Gollobem i Jasonem Crumpem.
Jego pozycję wzmacnia regularność. W sezonie 2005 wygrał sześć z dziewięciu turniejów Grand Prix, co do dziś pozostaje jednym z najbardziej wyrazistych pokazów dominacji w cyklu. Zdobył także 11 medali drużynowych mistrzostw świata.
-
Hans Nielsen
„Profesor z Oxfordu” zdobył 12 indywidualnych medali IMŚ, najwięcej w historii, w tym cztery złote. Łączył precyzję, spokój i powtarzalność, dzięki czemu potrafił utrzymywać się w ścisłej światowej czołówce przez wiele sezonów.
Nielsen był także filarem duńskiej reprezentacji. Ma 11 złotych medali drużynowych mistrzostw świata. Jako jeden z pierwszych zagranicznych zawodników światowej klasy związał się z ligą polską, wpływając na jej późniejszą profesjonalizację.
-
Ivan Mauger
Nowozelandczyk zdobył sześć tytułów mistrza świata i łącznie 10 medali IMŚ. Dominował przede wszystkim w latach 60. i 70., gdy finał rozstrzygał się podczas jednego turnieju. Każdy błąd, defekt lub decyzja sędziego mogły wtedy przekreślić cały sezon.
Mauger wyróżniał się nie tylko wynikami. Jako jeden z pierwszych zawodników korzystał z kampera podczas długich podróży między zawodami, co stało się później standardem w zawodowym żużlu.
-
Bartosz Zmarzlik
Polak już teraz należy do ścisłej grupy najwybitniejszych zawodników w dziejach. Ma sześć złotych medali IMŚ, a w formule Grand Prix przez lata utrzymywał się na podium klasyfikacji generalnej. Jego jazda łączy świetny start z bardzo skuteczną pracą na dystansie.
Zmarzlik nie zawsze jeździ tak efektownie jak Tomasz Gollob, lecz jego regularność jest wyjątkowa. W statystykach Speedway Grand Prix zajmuje czołowe miejsca pod względem zwycięstw i podiów. Jeśli nadal będzie zdobywał medale, może zostać najbardziej utytułowanym żużlowcem w historii.
-
Ove Fundin
Szwed ma w dorobku pięć tytułów mistrza świata i łącznie 11 medali IMŚ. Dziesięć razy z rzędu kończył rywalizację na podium, co w epoce jednodniowych finałów wymagało niezwykłej odporności i powtarzalności.
Fundin był jednym z symboli szwedzkiej dominacji. Do indywidualnych sukcesów dołożył 10 medali drużynowych mistrzostw świata, w tym sześć złotych.
-
Jason Crump
Australijczyk był najważniejszą postacią światowego żużla na początku XXI wieku. W latach 2001–2010 zdobył 10 medali IMŚ, w tym trzy złote. Ani razu w tym okresie nie wypadł z podium klasyfikacji Grand Prix.
Crump jeździł agresywnie, ale kontrolował motocykl z dużą precyzją. Jego dorobek reprezentacyjny obejmuje osiem medali drużynowych mistrzostw świata. Rywalizował z generacją Rickardssona, Hancocka, Pedersena i Golloba.
-
Greg Hancock
Amerykanin zdobył cztery tytuły mistrza świata, a łącznie dziewięć medali IMŚ. Pierwsze złoto wywalczył w 1997 roku, ostatnie w 2016, mając 46 lat. Ta długowieczność jest jednym z najbardziej charakterystycznych osiągnięć w historii speedwaya.
Hancock wystąpił w 218 turniejach Grand Prix, najwięcej spośród wszystkich zawodników. Jeździł płynnie i fair, bez stylu opartego na ciągłej walce bark w bark, dzięki czemu zyskał szacunek rywali i kibiców.
-
Barry Briggs
Nowozelandczyk zdobył cztery złote medale i łącznie 10 indywidualnych medali mistrzostw świata. Jego sukcesy przypadły głównie na powojenną epokę jednodniowych finałów, dlatego bezpośrednie porównanie z zawodnikami startującymi w wielorundowym Grand Prix jest trudne.
Briggs potrafił rywalizować jak równy z równym z Ove Fundinem i innymi wielkimi zawodnikami swojej generacji. Zdobył również dziewięć medali drużynowych mistrzostw świata.
-
Nicki Pedersen
Duńczyk trzy razy zostawał indywidualnym mistrzem świata, a łącznie zdobył siedem medali IMŚ. Jego znak rozpoznawczy stanowiła bezkompromisowa jazda. Pedersen często atakował bardzo ostro, co przyniosło mu zarówno liczne zwycięstwa, jak i wiele kontuzji.
Do indywidualnych osiągnięć dołożył 12 medali drużynowych mistrzostw świata. Niezależnie od opinii na temat jego stylu, przez wiele sezonów należał do najtrudniejszych rywali w stawce.
-
Tomasz Gollob
Gollob zdobył jeden indywidualny tytuł mistrza świata, dwa srebrne i cztery brązowe medale IMŚ. Same liczby nie oddają jednak jego klasy. Polak przez lata rywalizował z wyjątkowo silną generacją Rickardssona, Nielsena, Hancocka, Crumpa i Pedersena.
O jego miejscu decydują także styl jazdy oraz ogromny wkład w sukcesy reprezentacji Polski. Gollob prowadził ją do sześciu złotych i pięciu srebrnych medali drużynowych mistrzostw świata. Dla wielu kibiców pozostaje najbardziej utalentowanym polskim żużlowcem w historii.
Dlaczego trudno porównać różne epoki żużla?
Przed 1995 rokiem mistrz świata był wyłaniany w jednym finale. Zawodnik musiał trafić z przygotowaniem na konkretny dzień, tor i warunki atmosferyczne. Wypadek, defekt albo kontrowersyjna decyzja mogły pozbawić go medalu mimo świetnego sezonu.
Speedway Grand Prix wprowadziło wielorundową rywalizację. Tytuł zdobywa zawodnik, który przez wiele miesięcy utrzymuje wysoki poziom, radzi sobie na różnych torach i ogranicza liczbę słabszych występów. Zmieniły się także sprzęt, przygotowanie fizyczne, logistyka i stopień profesjonalizacji.
Medale są najważniejszym punktem odniesienia, ale nie można przeliczać ich bezpośrednio między epoką jednego finału a czasami wielorundowego Grand Prix.
Najlepsi polscy żużlowcy w historii
W polskim rankingu liczą się zarówno tytuły indywidualne, jak i znaczenie dla rozwoju krajowego speedwaya. Bartosz Zmarzlik już wyprzedził większość poprzedników pod względem złotych medali, ale Tomasz Gollob pozostaje postacią o wyjątkowym wpływie na popularność dyscypliny w Polsce.
| Miejsce | Zawodnik | Najważniejsze osiągnięcia |
|---|---|---|
| 1 | Bartosz Zmarzlik | 6 złotych medali IMŚ, wielokrotne podia Grand Prix |
| 2 | Tomasz Gollob | 1 złoto, 2 srebra i 4 brązy IMŚ, 6 złotych medali drużynowych |
| 3 | Jerzy Szczakiel | Pierwszy polski indywidualny mistrz świata |
| 4 | Jarosław Hampel | 2 srebrne i 1 brązowy medal IMŚ, 6 złotych drużynowych |
| 5 | Zenon Plech | Wielokrotny medalista IMŚ, sukcesy w Polsce i Wielkiej Brytanii |
Bartosz Zmarzlik jest obecnie najbardziej utytułowanym aktywnym Polakiem. Jego przewaga wynika z sześciu złotych medali IMŚ i wyjątkowej regularności w Grand Prix.
Tomasz Gollob pozostaje symbolem polskiego żużla przełomu XX i XXI wieku. Jego indywidualny tytuł był długo wyczekiwanym sukcesem, a dorobek reprezentacyjny i charakterystyczna jazda zapewniają mu drugie miejsce.
Jerzy Szczakiel zapisał się w historii jako pierwszy polski mistrz świata. W 1973 roku na Stadionie Śląskim pokonał w dodatkowym biegu Ivana Maugera.
Jarosław Hampel dwukrotnie zdobywał indywidualne wicemistrzostwo świata i raz brąz. Choć nie sięgnął po złoto, przez wiele lat należał do najlepszych zawodników cyklu Grand Prix.
Zenon Plech nie zdobył tytułu mistrza świata, lecz jego poziom sportowy i sukcesy na torach polskich oraz brytyjskich czynią go jedną z najważniejszych postaci polskiego speedwaya.
Kogo zabrakło w światowej dziesiątce?
Granica między miejscem w TOP 10 a wyróżnieniem była bardzo cienka. Poza rankingiem znaleźli się zawodnicy, których dorobek również uzasadniałby wysoką pozycję:
- Ole Olsen
- Erik Gundersen
- Taia Woffindena
- Billy’ego Hamilla
- Sama Ermolenki
Ostateczny wybór zależy od tego, jak rozkłada się akcenty między liczbę tytułów, długość kariery, poziom rywali i wpływ na dyscyplinę. Kto powinien znaleźć się wyżej, a kogo umieścilibyście w swoim TOP 10?
